virusli gepatitlar
Kasalliklar

Virusli gepatitlar: Gepatit A, B, C, D viruslari haqida savol-javob

Muxlislarning virusli kasalliklar, virusli gepatitlar, ularning yuqishi va himoyalanishga oid savollariga Respublika virusologiya ilmiy tekshirish instituti shifokori, tibbiyot fanlari doktori, professor Farhod KOMILOV javob berdi.

Gepatit C qaytalanadimi?

Dilorom, Chust tumani

— Bundan o‘n yil muqaddam gepatit C virusini yuqtirib olgandim. Ancha vaqt davolandim. Lekin negadir hozir ham tahlillar topshirsam, virus ba’zan chiqadi, ba’zan chiqmaydi. Buning sababi nima bo‘lishi mumkin?

— Hozirgi kunda C virusini deyarli yuz foiz bartaraf qiladigan dorilar yetarli. Lekin avval bemor yaxshilab tekshiriladi, virusning miqdori, ya’ni PZR (molekular biologiyadagi tajriba usuli) tahlili olinadi. So‘ng C virusning xili, ya’ni genotipi o‘rganiladi. Shundan keyingina davo belgilanadi. Genotipini aniqlamay dori buyurilsa, xastalik qaytalashi mumkin. Muolajalar to‘g‘ri olib borilsa, bemor uch oy davomida virusdan to‘liq forig‘ bo‘ladi.

Xuddi siz kabi boshqa bemorlar ham bir narsani ko‘p adashtirib yuborishadi. Ya’ni, IFA (immunoferment tahlil) usulidagi tahlil virusning bor yoki yo‘qligini aniqlab bersa, PZR usuli uning miqdori va genotipini o‘rganadi. Aytaylik, bemor virusga qarshi davolandi. Lekin unda IFA tahlili musbat chiqaveradi. Bu kasallikka qarshi kurashadigan antitelalar, virus emas. Kasallikning o‘tkir davrida har ikki tahlil musbat chiqadi. Shuning uchun bemorlar keyinchalik IFA tahlili topshirib, yana virus paydo bo‘libdi, deb xavotirga tushadi. Aslida bu virusga qarshi immunitet degani. Bu doimiy ravishda chiqishi mumkin.

Gepatit turlari va davosi

Shokir TOHIROV, Baxmal tumani

— Bugungi kunda gepatitni barcha turini davolash imkoni bormi?

— Gepatitning A turini to‘liq davolash mumkin. Uni davolamasa ham tabiiy yo‘l bilan tuzalib ketadi. Surunkaliga o‘tmaydi, serrozga ham aylanmaydi. Ye turining tarqalishi suv bilan bog‘liq. Hozirgi vaqtda bunday epidemiyalar uchramayapti. Lekin uni ham davolasa bo‘ladi. Faqat gepatit Ye homilador ayollarda o‘ta og‘ir kechadi. Katta foizda o‘lim bilan yakunlanishi mumkin. Gepatit C ning to‘liq davosi bor, desak, bo‘ladi. B bilan D turlarini davolash muammo. V virusini kamaytiradigan maxsus dorilari bor, lekin yo‘qotishga qurbi yetmaydi. Shu bois ayni paytda dunyo miqyosida katta izlanishlar olib borilyapti. Ajab emas, ijobiy natijalarga erishilsa.

Shunga o‘xshash D virusi ham muammo, chunki u B virusga bog‘liq bo‘lgan chala virus. O‘zi kasallik chaqirmaydi. B virusining oqsilidan foydalanib, chala delta virus o‘ziga qobiq yasaydi. Keyin to‘liq virus holatiga o‘tib, jigarni shikastlaydi. Shuning uchun D virusni davolash V virusni davolash bilan bog‘liq.

Virusli gepatitlar turlari

Ravshan TOLIPOV, Bo‘stonliq tumani

— Bugungi kunda virusli kasalliklar avvalgidan ko‘payganmi yoki kamaygan? Buning sabablarini qanday izohlash mumkin?

— Oxirgi vaqtlarda har xil turdagi viruslar ko‘paydi. Ilm va virusologiya fanining rivojlanishi gepatit kasalligining beshta A, B, C, D, E turlarini aniqladi. Bundan tashqari, uning hali to‘liq aniqlanmagan turlari ham bor.

Tekshirish usullari yaxshilangani sari viruslarning soni ham ko‘payib bormoqda. Masalan, yaqinda olimlar bachadon bo‘yni saratonini papiloma virusi keltirib chiqarishini aniqlashdi. Yurtimizda ham kelgusi yildan boshlab qizlarni 12-13 yoshdan shu virusga qarshi emlash yo‘lga qo‘yiladi. Shunda ularda kasallik rivojlanishi mumkin bo‘lgan vaqtda mustahkam immunitet hosil bo‘ladi.

TORCH infeksiyasining barcha turlarini alohida tekshirish imkoniyati ham paydo bo‘ldi. Ayniqsa, homilador ayollarga sitomegalovirus ko‘p zarar yetkazishi o‘z isbotini topdi.

Gepatit A virusiga emlash

Sevara O‘ktamova, Qarshi shahri

— O‘g‘lim endigina ikki yoshdan oshdi. Uni gepatit A virusiga qarshi qachon emlagan ma’qul? Bolalar tug‘ilganda gepatitning qaysi turiga qarshi emlanadi?

— Bolalarni bu virusga qarshi uch yoshdan emlagan ma’qul. Go‘dak tug‘ilishi bilan gepatit B ga qarshi emlanadi. Keyin ikki, uch, to‘rt oyligida shu virusga qarshi qayta emlash amalga oshiriladi. Bu bolani 10 yilgacha kasallik yuqishidan saqlaydi. Himoya kuchini oshirish uchun 10 yildan keyin yana bir marta emlatish foydadan xoli bo‘lmaydi.

Homiladorlikda gepatit B

Shahnoza, Denov tumani

— Homiladorligimning beshinchi oyida gepatit B virusiga chalinganimni aniqlashdi. Lekin shifokorlar hozir davolanmaganing ma’qul, deb davo chorasini ko‘rmadi. Ayni vaqtda ham farzandimni ko‘krak suti bilan ovqatlantirayotganim uchun hech qanday dori ichmayapman. Bu keyinchalik salbiy oqibatlarga olib kelmaydimi?

— Yo‘q, xavotirga o‘rin yo‘q. Agar homiladorlikning erta muddatlarida B virusi chiqsa, haqiqatan ham hech qanday dori tavsiya etilmaydi. Homilaning 24-28 haftaligi orasida onaning qoni virusning miqdoriga tekshiriladi. Bundan tashqari yana V virusning Ye antigeni mavjud. Homilador ayol qonida virus ko‘payib, E antigeni musbat chiqsa, xastalikning onadan bolaga yuqishining oldini olish uchun maxsus dorilar buyuriladi. Emizikli davrdan keyin onani qaytadan tekshirib, virusga qarshi davo qo‘llanadi. Bu vaqtgacha u jigarga salbiy ta’sir ko‘rsatmaydi, chunki toza B gepatitidan serroz rivojlanishi uchun kamida 30-35 yil vaqt kerak bo‘ladi. Yarim, bir yilda hech narsa o‘zgarmaydi.

Stomatologdan virusli geptitlar yuqtirib olmaslik uchun

Malohat XOTAMOVA, Xatirchi tumani.

— Ko‘pchilik stomatolog qabuliga borganimda, gapatit B ni yoki gepatit C ni yuqtirib oldim deyishadi. Shunday vaqtlarda kasallik yuqtirib olmaslik uchun nimalarga ahamiyatli bo‘lish zarur? Bemorlar eng ko‘p qanday usullarda virusni yuqtirib olishyapti?

— Bu borada faqat stomatologlarni ayblasak, unchalik to‘g‘ri bo‘lmaydi. Albatta, shifokor ishlatadigan asbob-uskunalar yaxshi tozalangan bo‘lsa, hech qanday virus yuqmaydi. Oddiy zararsizlantirishni amalga oshirishi kerak, xolos. Yo‘qsa, xavf hamma joyda bor. Xirurg, urolog, sartarosh, kosmetolog qabulida, ayniqsa, manikyur, pedikyur jarayonlarida xatar ancha ortadi. Shunday ekan, hamma o‘z sog‘lig‘i uchun toza asbob ishlatilishini talab qilishga haqli. Ayniqsa, B virusi bor bemorlarga D virusi yuqib qolish ehtimoli katta.

Yana bir narsaga alohida e’tiborli bo‘lishingizni so‘rardim. Qanday mutaxassis oldiga borishdan qat’i nazar, qonida biror virusi bor kishilar ogohlantirib qo‘yishi zarur. Shunda shifokor ham o‘zini himoya qiladi, ham bemorga ehtiyotkorlik bilan muolaja qiladi.

TORCH infeksiyalari haqida

Fazilat KAMOLOVA, Buxoro shahri.

— Virusli kasalliklar orasida TORCH infeksiyalar keng tarqalib, ko‘pchilikni vahimaga solyapti. Ularni o‘ziga xos xususiyatlari, davolash usullari qanday?

— TORCH infeksiyaning tarkibiga besh xil virus kiradi. Odatda, bu viruslarning o‘tkir davrini aniqlash uchun «M» sinfini tekshirish kerak. Masalan, uch oy oldin biror kishi kasallikni o‘tkazsa, vaqt o‘tib «M» kamayib «G» (shu virusdan himoyalovchi antitelalar) sinfi ortib boradi.

Lekin setomegalavirus qizlarda uzoq muddat saqlanishi mumkin. Turmushga chiqib, homilador bo‘lganda, bolani saqlashga qaratilgan fiziologik immuntanqisligi holati yuzaga keladi. Shu paytda virus faollashadi. Ko‘pincha so‘lak bezidan qonga o‘tadi, qondan bolaga borib uni xastalaydi. Shuning uchun ayollarda homiladorlikdan avval G sinfga mansub antitelalarning mustahkamligi tekshiriladi. Agar ular 50 foizdan yuqori chiqsa, bolaga hech qanday xatar yo‘q degani.

Gepatit B virusi haqida

Barchinoy Saidova, Samarqand.

— Gepatit B virusining rivojlanishga moyil va rivojlanmaydigan turlari haqida eshitib qoldim. Shu gap rostmi? Ularni qanday ajratish mumkin?

— Gap virusda emas, immunitetda. Agar u faol bo‘lsa, kasallik o‘rta yoki nisbatan og‘irlikda o‘tadi va tana xastalikni yengadi. Ayrimlarda immunitet kasallikka qarshi juda kuchli ishlaydi. Bunday vaqtda xastalik o‘ta og‘ir kechadi. Immunitet virusni haydayman, deb jigar hujayralarini ham shikastlaydi. Bunday bemorlarni saqlab qolish juda qiyin. Immunitet juda kuchsiz ishlaganda esa virusni taniydi yoki yaxshi tanimaydi. Bu bemorda kasallik sariqsiz, belgilari bilinar-bilinmas tarzda ancha yengil o‘tadi. Bunday holatlarning 50-60 foizida kasallik surunkaliga aylanib ketadi. Yana bir immunitetning xususiyati, umuman virusga javob bermaydi.

Tanimaydi yoki tanisa ham tanimaganlikka oladi. «Men senga tegmayman, sen menga tegmaysan», qabilida u bilan kelishib yashayveradi. Bemor umrbod shu virus borligini bilmasligi ham mumkin. B virus tanada ikki xil holatda bo‘ladi. Birinchisi, virus jigar hujayrasida ko‘payib o‘sib ketaveradi. Bu holatda virusga qarshi dori berilib, ularni kamaytirishga harakat qilamiz.

Gohida xalq orasida virus o‘lik ekan, chala ekan, degan gaplar yuradi. Bu holatda virus genomi jigar genomiga o‘tirib oladida, jigar hujayrasiniki bo‘lib qoladi. Bunda B virusning qobig‘i bo‘ladi, xolos. Ichidagi mag‘izi bo‘lmaydi. Bu ko‘pincha bezarar. Ularni virus tashuvchilar deymiz.

Virusli gepatit A qaytalanadimi?

Feruza, Pop tumani

— Gepatitninig A turi bilan uch marta qayta-qayta og‘riganman. Bu keyinchalik jigarimda turli kasalliklarni keltirib chiqarmaydimi? Salbiy holatlarning oldini olish uchun nimalarga ahamiyatli bo‘lishim kerak?

— Odam gepatitning A turi bilan bir marta og‘riydi. Shundan keyin uning tanasida kasallikka qarshi immunitet paydo bo‘ladi. Mana shu immunitet odamni bir umr asraydi. Ya’ni, bemor gepatit A ni o‘tkazgandan keyin immunitetda qatnashuvchi xotira hujayralarida shu virus to‘g‘risida ma’lumot qoladi. Qaytadan virus tushganda shu hujayralar faollashib, antitelalar ishlab chiqaradi. Shuning uchun biz qayta kasal bo‘lmaymiz. Gepatit o‘tkazgandan ikki-uch oy o‘tib bo‘lsa, qaytalagan deyish mumkin. Lekin yarim-bir yildan keyin yana paydo bo‘lsa, boshqa sabab qidirish, chuqur tekshiruv o‘tkazish kerak.

Tegishli maqolalar:

Farhod KOMILOV, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Shahnoza RAHIMXO‘JAYEVA yozib oldi.
«Oila davrasida» gazetasi.
Od-press.uz

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте, как обрабатываются ваши данные комментариев.

free xxx voids 24pornload.com sexy hot film
telugu.xxx hot-sex-porno.com tamil girls sex video
naked girld hdxxxvideo.mobi bajkul college
hill palace sobazo.com ninja 300 price
asam xxx redwap2.com x mastar
arab porn star pornowap.mobi hd tamil sex video
sexvid.xxx erotikturkporno.com chamiya reloaded
voyeur-villa pormhub.net swallowed.com
rep xnxx ounoun.com xvideos live
bangalivideo indianlust.mobi office girl fuck video
bilu sexy film redwap.me xvideos.com indian
www.sex videos.com indianhomevideo.net bf video bihar
porn hot movie best-pornos.com pornhub indian teen
xxx indian actress images noodporn.com kannada sex com
tuob8 indianhardcore.info www.south sex.com