M

Uch shoxli nerv

Uch shoxli nerv – bosh miya nervlarining V jufti. Varoliy koʻprigi bilan miyachaning oʻrta oyogʻi oraligʻida joylashgan (q. Miya). Sezuvchi, harakatlantiruvchi va vegetativ nerv tollaridan iborat. Uch shoxli nervning sezuvchi…
Батафсил

Urugʻdon

Urugʻdon – odam va hayvonlar erkagida urugʻ hujayralar – spermatozoidlar shakllanadgan jinsiy bezlar. Urugʻdon juft, baʼzan toq boʻladi. Boʻshlikichlilar, gʻovaktanlilar va boshqa(lar) sodda tuzilgan koʻp hujayralilar urugʻdoni jinsiy hujayralar yigʻindisidan…
Батафсил

Adrenogenital sindrom

Adrenogenital sindrom – kortikosteroidlar biosintezi uchun zarur fermenlarning tugʻma nuqsoni oqibatida yuz beradigan klinik simptomlar majmui. Adrenogenital sindromga buyrak usti bezi poʻst qavatining tugʻma virilizatsilovchi giperplaziyasi sabab boʻladi. Uning vrilizatsiyalovchi…
Батафсил

Momataloq

Momataloq, sianoz, koʻkarish – shikastlanish natijasida teri va shilliq pardaning koʻkarishi. Venalarda qon dimlanishi sababli qon aylanishi buzilganda qondagi kislorodning kamayib ketishidan yuzaga keladi. Badan lat yeganda ham terida momataloq…
Батафсил

Mushaklar

Mushaklar, muskullar – odam va hayvonlar tanasi aʼzolari; nerv impulslari taʼsirida qisqarish xususiyatiga ega toʻqima (mushak toʻqimasi)dan tashkil topgan. Silliq, koʻndalang-targʻil va yurak mushaklari birgalikda organizmning mushak tizimini tashkil etadi.…
Батафсил

Mushak qisqarishi

Mushak qisqarishi – meʼyoriy nerv impulsiv javoban mushakning kalta tortishi, mushaklarning asosiy fiziologik xossalardan biri. Qisqarish mushakning kaltalanishi yoki taranglanishida namoyon boʻladi. Mushak qisqarishi, odatda, biror ish bajarilishini taʼminlaydi. Mushak…
Батафсил

Mushak toʻqimasi

Mushak toʻqimasi – mushaklarning asosiy qismini tashkil etib, ularning qisqrishini taʼminlaydigan maxsus ingichka tolalar. Uning asosiy qisqaruvchi elementi miofibrillartr. Mushak toʻqimasi oraliq pardalar bilan oʻzaro birlashib alohida mushakni hosil qiladi,…
Батафсил

Mushak tizimi

Mushak tizimi – mushaklar va ularning tutamlari majmui; odatda, biriktiruvchi toʻqima bilan birlashgan boʻladi. Harakatlnishda asosiy rol oʻynaydi. Bir hujayrallar va bulutlarda mushak tizimi boʻlmaydi, umurtqalilarda esa yaxshi rivojlangan (tananing…
Батафсил

Mutsinlar

Mutsinlar [lot. mucus – shilliq] – glkoproteidlarga mansub karbonsuv-oqsilli birikma, shilimshiqning asosiy tarkibiy qismi, shilliq modda. Odam va hayvonlarning nafas, ovqat hazm qilish, siydik-tanosil yoʻllari shilliq qavatlaridagi, shuningdek, jagʻ osti,…
Батафсил

Mutatsiya

Mutatsiya [yun. mutatio – oʻzgarish, almashish] – 1) balogʻatga yetgan oʻgʻil bolalar ovozining oʻzgarishi; 2) oʻrta asr Yevropa musiqa nazariyasida olti tovushqator (geksaxord)dan boshqasiga oʻtish; 3) orkestr ijrosi jarayonida cholgʻular…
Батафсил