A

Anamnez

Anamnez [yun. anamnesis – xotira] – bemorning oʻzidan yoki uni biladigan kishilardan shu bemorning hayot sharoiti va kasallik tarixi haqida soʻrab toʻplanadigan maʼlumotlar. A. toʻgʻri tashxis qoʻyishda eng muhim tekshiruv…
Батафсил

Algetiklar

Analgetiklar (analgetik moddalar) – ogʻriqni qoldiruvchi yoki kamaytiruvchi dorilar; farmakologik taʼsiriga koʻra narkotik va narkotikmas analgetiklar farq qilinadi. Narkotik analgetiklarga morfiy, omnopon va uning sintetik oʻrindoshlari (promedol, fenadon va boshqa(lar))…
Батафсил

Analizatorlar

Analizatorlar (fiziologiyada) – yuksak darajadagi hayvonlar va odam nerv tuzilmalarining murakkab tizimi. Analizatorlar tashqi muhit va organizmdagi taʼsirotlarni idrok etib, tahlil (analiz) qiladi. Keladigan axborot retseptorlar – sezuvchan (afferent) nervlar…
Батафсил

Analgeziya

Analgeziya [yun. analgesia – hissizlik] – 1) mutlaqo ogʻriq sezmaslik. Periferik nervlar, orqa yoki bosh miyaning baʼzi kasalliklarida kuzatiladi. Tuygʻu, harorat kabi sezgilarning buzilishi bilan birga roʻy beradi; 2) ogʻriqsizlantirish…
Батафсил

Anabolizm

Anabolizm [yun. anabole – koʻtarilish] – hujayralar va toʻqimalar tarkibiy qismlarining hosil boʻlishi va yangilanishida tirik organizmlarda kechadigan barcha kimyoviy jarayonlar majmui. Anabolizmning aksi boʻlgan ktabolizmda esa birmuncha oddiy moddaladan…
Батафсил

Anabioz

Anabioz [yun. anabiosis – tiriltirish, hayotga qaytarish] – organizmning hayot jarayonlari (moddalar almashinuvi va boshqa(lar)) juda sekinlashgan, yaʼni uning tirikligi sezilmadigan darajaga oʻtgan holati. Anabioz organizmlar rivojlanishining turli bosqichlarida yashash…
Батафсил

Amputatsiya

Amputatsiya [lot. amputatio – kesmoq] – qoʻl-oyoqning periferik qismini yoki biror aʼzoni, masalan, sut bezi, toʻgʻri ichak, bachadonni batamom yoki qisman kesib tashlash operatsiyasi, gangrena, ogʻir shikastlanish va boshqa(lar) hollarda…
Батафсил

Ampula

Ampula [lot. ampulla – shisha idish] – 1) nay shaklidagi turli aʼzolarning pufakka oʻxshash kengaygan qismi. Masalan, umurtqali hayvonlarda toʻgʻri ichakning kengaygan qismi; 2) teri ostiga, mushak ichiga, venaga yuboriladigan…
Батафсил

Amneziya

Amneziya [yun. a – inkor qoʻshimchasi va mneme – xotira, es] – xotiraning buzilishi; boʻlib oʻtgan voqea va kechinmalarni eslay olmaslik yoki chala eslash. Bosh miyaning shikastlanishi, tutqanoq, qattiq ruhiy…
Батафсил

Aminokislotalar

Aminokislotalar – molekulasida amin va karboksil guruhi boʻlgan organik birikmalar, oʻsimlik hamda hayvon oksidining asosiy elementi hisoblanadi. Koʻpgina tabiiy aminokislotalar molekulalari umumiy strukturaga ega: R—C—COOH unda aminoguruh karboksil guruhga nisbatan…
Батафсил